علوم قرآنی، قرائت

قرائت قرآن مراحل گوناگون و متفاوتی را به خود دیده است .
مرحله اول :
دراین مرحله شخص پیامبر اکرم (ص) قرآن را بر اصحاب خویش ‹‹ اقرء ›› می فرمود . گروهی از اصحاب ، قراء ت قرآن را بی واسطه و به طور مستقیم از آن حضرت فرا گرفتند . به عنوان مثال می توان از علی بن ابیطالب ، عبدالله بن مسعود ، عثمان ، ابی بن کعب ، زید بن ثابت . معا ز بن جبل و دیگران نام برد . در طبقه بند ی قراّ ، این گروه را طبقه ی اول از قراّ قرار داده اند که قرآن را بر پیامبر عرضه نمو ده اند .
 

مرحله دوم :
صحابه پیامبر در طبقه اول که قرآن را از آن حضرت فرا گرفته بودند .
خود مامور به تعلیم قرآن و قراءت آن بر دیگران بودند . پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) ازمیان صحابه ، بعضی به مقامات بلندی در قراء ت رسیدند . به گونه ای که قراء ت  و مصاحف آنان درمیان مسلمانان مشهور و معروف گردد.

مرحله سوم :
با گسترش ونفوذ اسلام به منا طق مختلف و گرایش روز افزون افراد به اسلام و رونق یافتن تعلیم قرآن در میان آنان ، رفته رفته دامنه ی اختلاف قراء ت ها زیاد گردید .  ا ستنساح  مصاحف بی شمار به دست مسلمانان ا  زیک سو و رواج قراء ت هر یک از صحابه در هر شهر از سوی دیگر ، و آنچه را که خدیفه در جنگ ارمنستان ، میان سر بازان عراقی و شاهی مشاهده کرده بو د . وی را بر آن داشت تا پیشنهاد متحّد ساختن قرا ء ت های قرآن را به خلیفه ی وقت (عثمان ) بنماید . عثمان انجمنی را مر کب از چند ین  تشکیل داد ، قرآن ها از همه ی نقاط جمع آوری شدند و چند مصحف ) به صورت یکنواخت تنظیم گردید . هد ف عثمان از این اقدام ، ایجاد وحدت در قراء ت قرآن بود و به همین خاطر مصحف ها به چهار نقطه ی مهم ، یعنی کوفه ، بصره ، شام ، ومکه ارسال گرد ید . و یک نسخه نیز در مد ینه مرکز خلافت نگه داشته شد. عثمان با هر مصحف ، یک قاری را نیز اعزام نمود . فرستا د گان عبارت بودند ا ز : عبدالله بن سائب مخزومی ( م . حدوداً 70 ق ) به مکه ، ابو عبدالرحمن  سلمی ( م . 47 ق ) به کوفه ، عامربن عبد قیس ( م . 55 ق .) به بصره و مغیرة بن شهاب مخزومی به شام . زید بن ثابت نیز قراء ت  مصحف مد ینه  را به عهده گرفت . از این زمان به بعد را می توان آغاز سومین مرحله و دوره از قراء ت قرآن به حساب آورد . مشخصه ی اصلی این دوره انتساب قراء ت ها به شهر ها ست که به آن قراء ت ‹‹ امصار ›› اطلاق شده است . در این مرحله ، قراءت قرآن از انحصار اشخاص خارج گردید و اگر اختلافاتی در قراء ت بروز می کرد . از آن تعبیر به قراء ت کوفه یا قراء ت بصره یا قراء  ت شام و ... می گردید . نا گفته نماند که اگر عثمان هدفش ، اتحاد قرا ء ت های مختلفی بود که وجود آمده بود ، اما دستور داد ه بود عبارات به صورتی نوشته شدند  که قابلیت  پذ یرش و جود مختلف قراء ت را داشته باشند و در موارد ی که چنین امری امکان پذ یر نبود ، موارد اختلافی  ، در هر یک از مصحف ها به یک صورت نوشته می شد . تا قراء ت های معتبر در مجموع مصحف پخش گردند (1)
کار متحد ساختن مصاحف د ر دهه ی سوم از هجرت به سال 25 هجر ی اتفا ق افتاد .

11- ر. ک . الا تقان ، ج 1 ، ص157، النشر فی القراء ا ت الشعر ، ج 1 ، ص 7 ،